Download Santrifüj Pompa Hesabı Ve Çizimi PDF

TitleSantrifüj Pompa Hesabı Ve Çizimi
File Size6.3 MB
Total Pages86
Document Text Contents
Page 1

SANTRİFÜJ POMPA HESABI VE ÇİZİMİ İSMAİL ÇALLI

MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ HĠDROMEKANĠK VE HĠDROLĠK MAKĠNALARI ANA BĠLĠM DALI 1



1. TAM SANTRĠFÜJ POMPANIN HESABI VE ÇĠZĠMĠ



Genel olarak bir santrifüj pompanın hesabı ve çizimi için önceden debi, basma

yüksekliği ve dönme sayısı değerleri verilir.

Bu değerlerin yanında pompanın yapısına ve çalışma özelliklerine göre ek şartlar

istenebilir. Bunlar pompanın sevk edeceği sıvının fiziksel ve kimyasal özellikleri,

bunlara bağlı olarak pompanın imali için kullanılacak malzemenin cinsi, sızdırmazlık

durumu v.b. şartlar olabilmektedir. Ayrıca pompanın emme yeteneği hakkında bilgi

de istenebilir.

Q, Hm ve n karakteristikleri bilinen bir santrifüj pompanın dönme sayısı sabit

tutularak elde edilen karakteristik eğrisine KISMA EĞRĠSĠ adı verilir Şekil

(1.1).































ġekil (1.1) Bir santrifüj pompanın debisine bağlı olarak sabit dönme sayısında

elde edilen kısma, verim ve güç eğrileri.



Pompa hesabı ve çizimi için verilen nveH,Q m değerlerinin sabit dönme sayısı için

)Q(fHm  kısma eğrisinin pompanın en iyi verimde çalışma şartlarına uyduğu kabul

edilerek işlemler yürütülür. Fakat pompanın her zaman en iyi verim durumunda

çalışması mümkün değildir. Bu yüzden projeye göre imalatı gerçekleştirilen pompa

bir deney istasyonunda denenerek öngörülen şartları yerine getirip, getirmediği

kontrol edilmelidir. Verilen karakteristik büyüklüklere göre bir santrifüj pompayı

meydana getiren elemanların hesabı için çeşitli araştırmacılar birbirine benzer,

fakat küçükte olsa bazı farklılık gösteren metotlar önermişlerdir. Kaynak

kısmında belirtilen araştırmacıların ışığı altında pompa hesabı ve çizimi aşağıdaki

gibi yapılabilir.

ηopt.

H
g
e
o
m
e
tr

ik

Hm

Hopt.

Qopt.

Boru Karekteristiği Eğrisi

Çalışma Noktası

P=f
(Q)

η=f(Q)
Hk

=CQ
2

H
m=f(Q)

Popt.

Q

Kısma Eğrisi

Güç Eğrisi

Verim Eğrisi

Page 2

SANTRİFÜJ POMPA HESABI VE ÇİZİMİ İSMAİL ÇALLI

MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ HĠDROMEKANĠK VE HĠDROLĠK MAKĠNALARI ANA BĠLĠM DALI 2

POMPANIN ANA BÜYÜKLÜKLERĠNĠN HESABI

1.1.1. POMPA TĠPĠNĠN TESPĠTĠ



ÖZGÜL HIZ

Pompada kullanılacak dönel çarkın tipini belirleyen bir sayıdır. Özgül hıza göre

değişim gösteren dönel çark biçimleri Şekil (1.2) de verilmiştir. Hidrolik

makineleri dersinden bilindiği gibi bir pompanın özgül hızı,

4/3
m

q
H

Q
.nn 

m:H

m:Q

dak/d:n

m

s/3 (1.1)























ġekil (1.2) Özgül hıza bağlı olarak dönel çark biçimleri.



4/3q
Y

Q
n.333n 

22

s/3

s/m:Y

m:Q

s/d:n

(1.2)

eşitlikleri yardımı ile hesap edilir. Hesap sonucu arzu edilen özgül hız elde

edilmemişse aşağıdaki yol takip edilerek sonuca erişilir.



A) ÖZGÜL HIZ KÜÇÜK

Hesaplanan özgül hız istenilen değerden küçük çıkarsa, pompa kademeli

yapılmalıdır. (i) kademe sayısını göstermek üzere bir kademe için H1 yüksekliği,



i

H
H m1 

şeklinde yazılarak özgül hız hesaplanır. Burada önceden tam santrifüj pompa

dönel çarkı için geçerli olan özgül hız seçilerek,



4/3
1

q
)i/H(

Q
.nn  (1.3)

eşitliği yardımı ile (i) kademe sayısı bulunur. ġekil (1.3)’de bir kademeli santrifüj

pompa örneği görülmektedir.

nq

12…35

35…80

nq

80…160

200…400

Page 43

SANTRİFÜJ POMPA HESABI VE ÇİZİMİ İSMAİL ÇALLI

MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ HĠDROMEKANĠK VE HĠDROLĠK MAKĠNALARI ANA BĠLĠM DALI 43

Bu çarklarda kanat kalınlığı malzemenin cinsine göre değişir. Pratik uygulamalarda

kanat kalınlığı 4 ila 6 mm arasında değişir (4), (10). Kolaylık yönünden D8 D1
alınmaktadır.

ġekil (2.25) de bir çok kademeli pompa örneği görülmektedir. Kesit resmine

bakıldığında geri dönüş çarkının kanatlarının yönü dönel çark kanatlarının yönünde

olduğu anlaşılır.

























ġekil (2.24) Geri dönüş çark kanatlarının çizimi.





























ġekil (2.25) Kademeli bir santrifüj pompada; dönel çarkın, yöneltici sabit çarkın,

kanatsız halka hacmin ve geri dönüş yöneltici sabit çarkın ana

büyüklükleri ve yerleştirilme biçimleri,













Yöneltici Sabit
Çark

Dönel
Çark

Geri Dönüş
Yöneltici Çarkı

C-D Kesiti
A-B Kesiti

Kanatsız Halka
Hacım

Page 44

SANTRİFÜJ POMPA HESABI VE ÇİZİMİ İSMAİL ÇALLI

MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ HĠDROMEKANĠK VE HĠDROLĠK MAKĠNALARI ANA BĠLĠM DALI 44

2.2.3. SALYANGOZ GÖVDE HESABI VE ÇĠZĠMĠ

Tek kademeli pompada çarktan sonra, çok kademeli pompada son çark çevresi

boyunca çıkan suyun veya akışkanın düzgün bir şekilde basma borusuna girmesi

istenir. Bunun için çarkın bütün çevresini saran salyangoz gövde uygun bir çözüm

olmaktadır.

Salyangoz gövde kesitleri çeşitli biçimlerde yapılabilirler.

ġekil (2.26)’ta a, b ve c biçimleri genellikle tek kademeli pompalarda uygulanır. d

biçimi ise eksenel yönde yer tasarrufu bakımından çok kademeli pompalarda

kullanılır.



















ġekil (2.26) Kullanılan salyangoz kesit biçimleri.



Genel olarak salyangoz gövde hesabı ve çizimi ya C. Pfleiderer veya A. J.

Stepanoff metoduna göre yapılır.



C. PFLEIDERER METODU

Pratik ve kullanışlı olması itibariyle bu metot oldukça çok kullanılmaktadır (1),

(2), (4), (6), (7), (9), (10), (12).

Bu metodun esası dönel çarkı terk eden akışkanın salyangoz gövde için de serbest

dönme ilkesine göre hareket etmesidir.

Salyangoz gövde içinde herhangi bir noktadaki hızın çevresel bileşeni cu ve bu

noktanın merkeze uzaklığı r ise serbest dönme ilkesi,

r.cK
u

 (2.59)

şeklinde yazılır. ġekil (2.27) göz önünde bulundurularak her  sarım açısına

karşılık gelen salyangoz kesitleri hesaplanır. Başlangıç noktasına göre alınan 

açısı altındaki kesit ve orada serbest dönme ilkesi eşitliği de düşünülerek kısmi

debi için,
r/Kc,drbdf u 

 
R

r

dr)r/b(KQ (2.60)

eşitliği elde edilir ġekil (2.27). Diğer taraftan aynı kısmi debiyi,

Q)
360

(Q
o

o





 (2.61)

Page 86

SANTRİFÜJ POMPA HESABI VE ÇİZİMİ İSMAİL ÇALLI

MAKĠNE MÜHENDĠSLĠĞĠ BÖLÜMÜ HĠDROMEKANĠK VE HĠDROLĠK MAKĠNALARI ANA BĠLĠM DALI 86



6. KAYNAKLAR



(1) PFLEIDERER/PETERMANN, Strömungsmaschinen, Springer Verlag 4.

Auflage, 1972.

(2) PFLEIDERER, C., Die Kreiselpumpen für Flüssigkeiten und Gase, 5.

Auflage, Springer Verlag, 1961,

(3) TROSKOLANSKĠ/LAZARKĠEWĠCZ, Kreiselpumpen Berechnung und

Konstruktion, Birkhaeuser Verlag,1976.

(4) SCHULZ, H., Die Pumpen, 13. Auglafe, Springer Verlag, 1977.

(5) KOVATS/DESMUR, Pumpen, Ventilatoren und kompressoren, Verlag G.

Braun Karlsruhe, 1968.

(6) SPENGLER, H., Technische Handbuch Pumpen, Veb Verlag Technik 1980.

(7) DIETZEL, F., Türbinen, Pumpen und Verdichter, Vogel Verlag 1980.

(8) STEPANOFF, A.J., Radial-und Axialpumpen, 2 Auflage, Springer Verlag,

1959.

(9) EDĠS, K./TEKĠN, Y., Akım Makinaları, Çeviri. İTÜ Yayını, 1978.

(10) BAYSAL, K,. Tam Santrifüj Pompalar, İTÜ Yayını, 1978.

(11) YAZICI, H. F., Hidrolik Makinaları Problemleri, İTÜ Yayını 2. Baskı, 1983.

(12) ÇALLI, Ġ., Santrifüj Bir Pompa Salyangozu Çıkışında Yapılan Ölçmeler ve

Salyangoz Dili Etkisinin Deneysel Olarak İncelenmesi, Doktora Tezi, Yıldız

Üniversitesi, 1986.

(13) ÇALLI, Ġ., Santrifüj pompa hesabı ve çizimi SAÜ Yayın No:15, 1996

(14) ÇALLI, Ġ., Hidrolik Makinaları Ders Notları, SAÜ Müh. Fak. 2004.

(15) AKGÜL, H., SIZDIRMAZLIK Elemanları, Makine Mühendisleri Odası Yayını

120, 1986.

Similer Documents